Schloss Johannisberg

Schloss Johannisberg staat op een helling boven de Rijn in de Rheingau, bij Geisenheim. Er groeit daar maar een druif, en dat is al eeuwen zo. Riesling, en verder niets. Dat is ongebruikelijk genoeg om te noemen, want de meeste huizen van die omvang maken meer dan een wijn.

Het verhaal waar het huis om bekendstaat gaat over een oogst die te laat begon. In de achttiende eeuw mocht er pas geplukt worden als de eigenaar daar toestemming voor gaf, en die eigenaar was de vorst-abt van Fulda, ruim honderd kilometer verderop. Een koerier bracht het bericht heen en weer. In 1775 kwam de toestemming laat, en toen er eindelijk geplukt mocht worden stonden de druiven al vol edelrot.

Wat er volgens de overlevering gebeurde is dat ze toch geperst werden, en dat de wijn beter bleek dan iedereen had verwacht. Daar zou de spaetlese uit zijn voortgekomen, de wijn van een late pluk. Er staat een standbeeld van die koerier op het terrein.

Hoeveel daarvan precies klopt valt niet meer na te gaan. Dat er in 1775 laat geplukt is ligt vast, en dat het huis zichzelf sindsdien aan dat jaar verbindt ook. Of de vertraging echt bij de koerier lag, en of niemand voor die tijd ooit een late pluk had meegemaakt, is het soort detail dat in de navertelling steeds vaster is komen te staan. Dat hoort erbij als je het aan tafel vertelt, en het maakt het verhaal eerder beter dan slechter.

Wat je er wel aan hebt in je glas is dit. Een late pluk betekent meer suiker in de druif, en bij riesling betekent meer suiker niet vanzelf een zoete wijn. Wat de gist niet omzet blijft als zoet achter, en wat hij wel omzet wordt alcohol. Daarom staan er onder dezelfde noemer wijnen die droog smaken en wijnen die dat niet doen. De naam gaat over wanneer er geplukt is, niet over hoe het smaakt.