De fles van 0,75 liter en het verhaal dat er niet bij klopt

Het verhaal gaat zo. Vroeger blies een glasblazer een fles in een keer, met een long vol lucht, en wat daar uit kwam was ongeveer zeven en een halve deciliter. Daarom is een wijnfles 0,75 liter. Het is een mooi verhaal. Je kunt het aan tafel vertellen en iedereen knikt.

Alleen klopt er niets van. Wie flessen uit die tijd naast elkaar zet, ziet meteen waarom. Ze verschillen enorm, in vorm en in inhoud, want handwerk levert geen maat op. Een blaasbeurt is geen liter en geen ons. En een glasblazer met een grotere long zou dan een duurdere fles maken, wat niemand ooit heeft opgeschreven.

Wat er wel vastligt is saaier en een stuk jonger. In Europa staan de maten waarin je wijn mag verkopen in een richtlijn. De huidige is 2007/45/EG. Daarin staan voor stille wijn acht maten, van honderd milliliter tot anderhalve liter, en 750 is er een van. Die richtlijn geldt sinds 11 april 2009 en kwam in de plaats van twee oudere, uit 1975 en uit 1980. Sinds de jaren zeventig ligt dit dus vast, en wie er een fles van 800 milliliter naast wil zetten mag dat in Europa niet zomaar.

Waar het getal voor die tijd vandaan komt is minder goed gedocumenteerd. Het meest genoemd is de handelsmaat van Bordeaux, waar een vat werd omgerekend naar een aantal flessen, en daar komt een maat uit die dicht bij 750 ligt. Ook de Engelse gallon wordt erbij gehaald, want in een vat van 225 liter gaan precies driehonderd flessen van 0,75. Het zijn aannemelijke verhalen. Alleen is er geen enkele dat zo hard vastligt als die richtlijn, en dat hoort erbij als je ze doorvertelt.

Waarom dit de moeite waard is om te weten. De helft van wat er over wijn verteld wordt gaat zo. Een verhaal dat te mooi is om na te kijken, dat van tafel naar tafel gaat en onderweg vaster wordt. Je kunt het nog steeds vertellen, dat is het leuke eraan, maar dan met de nuance erbij. Dat maakt het aan tafel meestal interessanter dan het verhaal zelf.

Waar dit vandaan komt. De maten voor stille wijn, de datum en de twee ingetrokken richtlijnen staan in richtlijn 2007/45/EG, te lezen op eur-lex.europa.eu onder CELEX 32007L0045. De verklaringen voor het getal zelf komen uit secundaire stukken en spreken elkaar tegen, en precies daarom staan ze hier als verhalen en niet als feit.